Konverents „Poolakad Leedus ja Balti riikides: jaanuarimässust 21. sajandini – keel, identiteet, kultuur ja haridus“

Poola lipp
Autor: Pixabay
  • 05.–06.11.2026
  • Lossi 25 (Tartu Ülikooli muuseumi valge saal) ja Lossi 3 (fuajee)
  • Varssavi Ülikooli Ida-Euroopa Uuringute Keskus, Tartu Ülikooli maailma keelte ja kultuuride instituut, Tartu Ülikooli ajaloo ja arheoloogia instituut, Tartu Ülikooli humanitaarteaduste ja kunstide valdkond
  • inglise keel, poola keel
Konverents

5.–6. novembril 2026 toimub Tartu Ülikoolis rahvusvaheline teaduskonverents „Poolakad Balti riikides“, mille eesmärk on aidata kaasa Poola ja Eesti teadlaste koostööle ning Poola ajaloo ja kultuuripärandi põhjalikumale uurimisele Balti riikides. Konverentsi avavad Tartu Ülikooli rektor Toomas Asser ja Eesti Vabariigi endine president Alar Karis.

Varssavi Ülikooli Ida-Euroopa Uuringute Keskuse korraldatav konverents toob kokku Poola ja Balti riikide ajaloo, kultuuri ning ühiskonna uurijad, et arutada Poola ja poolakate ajaloolist ning tänapäevast kohalolu piirkonnas. Konverentsi peakorraldaja on Poola endine suursaadik Eestis ja praegune Varssavi Ülikooli teadlane Grzegorz Kozłowski. Tema sõnul pakub Tartu Ülikoolis toimuv konverents võimaluse tugevdada Poola ja Eesti akadeemilisi sidemeid ning arendada ülikoolidevahelist koostööd. Lisaks soovitakse konverentsiga pöörata rohkem tähelepanu Eestis elanud ja elavate poolakate ajaloole ning nende panusele teadusesse ja kultuuri.

Konverentsi ettekannetes käsitletakse Poola ajaloo, kultuuri ja diasporaaga seotud teemasid Balti riikides. Muu hulgas tutvustab teadlane ja publitsist Adam Hlebowicz Józef Mackiewiczi tütre Idalia Żyłowska ja tema kasuema Barbara Toporska kirjavahetust aastatel 1964–1985. Nende kahe naise kirjavahetus, mida peeti kahel pool raudset eesriiet, pakub väärtuslikku sissevaadet nii Vilniuse ellu Nõukogude perioodil kui ka Poola pagulaskogukonna ajalukku. Inglise keeles toimuvad 5. novembril konverentsi avamine ja esimene paneel ning 6. novembril neljas paneel. Kõik ülejäänud ettekanded ja vestlusringid on poola keeles.

Inglise keeles toimuvad 5. novembril konverentsi avamine ja esimene paneel ning 6. novembril neljas paneel. Kõik ülejäänud ettekanded ja vestlusringid on poola keeles.

Tänavune konverents on järjekorras kolmas. Esimene kohtumine toimus 2024. aastal Daugavpilsis, eelmisel aastal kogunesid teadlased Kaunases ja sel aastal Tartus. Tartu valiti konverentsi toimumispaigaks, sest see on ajaloolise tähendusega: 16. sajandi lõpus kuulus linn Poola-Leedu ühisriigi koosseisu ning oli oluline haldusüksus. Poola kuningas Stefan Batory andis Tartule linnaõigused 1583. aastal. Ka Tartu Ülikooli ajaloos on oluline koht Poola üliõpilastel ja teadlastel – hinnanguliselt on siin õppinud üle 2000 poolaka.

Konverents „Poolakad Balti riikides“ on üks kolmest Poola diasporaale pühendatud konverentsist, mida Varssavi Ülikooli Ida-Euroopa Uuringute Keskus korraldab. Ülejäänud kaks kannavad pealkirju „Poolakad Ukrainas“ ja „Poolakad Valgevenes“.

5. november

Venue: University of Tartu, Lossi 25, White Hall (2nd floor)

8:30–9:00 | Registration

9:00–10:00 | Opening Session

Moderator: Dr hab. Grzegorz Kozłowski, SEW UW, Centre for East European Studies, University of Warsaw

Welcoming Address

  • Prof. Toomas Asser, Rector, University of Tartu

Opening Remarks

  • H.E. Prof. Alar Karis, former President of the Republic of Estonia

Introductory Remarks

  • Prof. Anti Selart, Dean, Faculty of Arts and Humanities, University of Tartu
  • Prof. Jan Malicki, Director, SEW UW, Centre for East European Studies, University of Warsaw
  • Ambassador Paweł Cieplak, Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Poland

Musical Interlude

Mini-concert performed by students of the University of Tartu

Official Conference Photograph

10:00–11:00 | Panel 1

Political and Military Cooperation between Poland and Estonia: Historical Perspectives and Contemporary Developments

Moderator: Dr hab. Grzegorz Kozłowski

  • Prof. Przemysław Żurawski vel Grajewski, University of Łódź
  • Col. Dr Andrzej Dylong, General Staff of the Polish Armed Forces; former Defence Attaché at the Embassy of the Republic of Poland in Estonia
  • Jan Markiewicz, Deputy Ambassador, Embassy of the Republic of Poland in Estonia
  • Waldemar Król, Chief Executive Officer, Orlen Eesti

11:00–11:15 | Coffee Break

11:15–11:45 | Scientific Cooperation between Poland and Estonia in the 20th and 21st Centuries

A conversation with Prof. Raimo Pullat, Tallinn University

Led by dr hab. Grzegorz Kozłowski

11:45–13:00 | Panel 2

Lithuania — Polish Society, Culture, and Heritage (Part I)

Moderator: Doc. Dr Barbara Stankiewicz, Mykolas Romeris University, Vilnius

  • Dr Krzysztof Płachciński, Kalisz Society of Friends of Science — Father Maksym Tarejwo of Prenai, Lithuania: A Hero of the January Uprising in Eastern Greater Poland
  • Dr Viktar Korbut, University of Warsaw — The Role of Lithuanians of Polish Origin in the Formation of the First Belarusian Organisations and Periodicals in Vilnius in the Early 20th Century
  • Dr Martyna Rusiniak-Karwat, Polish Academy of Sciences — Between Statistics and Social History: Students of the Faculty of Medicine at Stefan Batory University in Vilnius in the Autumn of 1939
  • Dr Anna Pilarczyk-Palaitis, Vytautas Magnus University, Kaunas — Shifting Borders, Transforming Identities: Generational Transformations of Polish Identity in Lithuania

13:00–13:45 | Lunch

13:45–14:00 | Presentation

Dr Jarosław Książek, University of Warsaw – Most important projects and publications of SEW UW

14:00–14:15 | Presentation

Dorota Janiszewska-Jakubiak, Ministry of Culture and National Heritage of the Republic of Poland — The History of the Church of Our Lady of Sorrows, Erected „for all Catholics, both local and from elsewhere, and travellers who, for whatever reason, find themselves in Riga“.

14:15–15:30 | Panel 3

Borderlands, Shared Heritage, and a Transregional Perspective

Moderator: Prof. Helena Krasowska, University of Warsaw

  • Liisi Laineste, Estonian Literary Museum — The Boundaries of Perception in Estonian and Polish Cultural Narratives
  • Prof. Krzysztof Walczak, Kalisz University — Pastors of Polish Evangelical Congregations in the Kingdom of Poland: Graduates of the University of Dorpat. People and Their Lives
  • Dr Jan Bułak, Pontifical University of John Paul II in Kraków — The Formation of Seminarians in the Seminary in the Light of the Writings of Father Benedykt Śmigielski
  • Dr Adam Hlebowicz, Institute of National Remembrance — Idalia Żyłowska in the Light of Her Correspondence with Barbara Toporska (1965–1985)
  • Prof. Kristina Rutkovska, Vilnius University — Between Text and Interpretation: The Functions of the Polish Language in Konstantinas Sirvydas’s Bilingual Sermons

15:30 | Departure for the National Archives

15:45–16:30 | Guided Exhibition Visit

A presentation of selected Polish-related materials (Polonica) from the collections of the National Archives.

Host: Priit Pirsko, Chief Archivist of Estonia

6. november

Venue: University of Tartu, Lossi 3, Foyer

9:00–10:15 | Panel 4

Poland and the Baltic Region: Historical Encounters and Historiographical Perspectives

Moderator: Dr Jarosław Książek, University of Warsaw

  • Aleksandr Stepanov, University of Tartu — Different Perspectives: Why Kurbsky Decided to Flee. A Historiographical Overview
  • Dr Inese Runce, Daugavpils University — The Excommunication of Francis Trasuns and Polish Influence on the Roman Catholic Church in Latvia
  • Dr Marten Seppel, University of Tartu — The Polish Period in Estonian and Latvian Historical Writing
  • Dr Lauri Kann, University of Tartu — Poland in Estonian History Textbooks in the Late 19th and Early 20th Centuries

10:15–11:30 | Panel 5

Lithuania — Polish Society, Culture, and Heritage (Part II)

Moderator: Dr Radosław Budzyński, Istanbul University

  • Prof. Piotr Gołdyn, Zamość Academy — An Outline of the History of the Polish Progymnasium in Telšiai (1921–1925)
  • Doc. Henadzi Semianchuk and Albina Semianchuk, University of Warsaw — Father Walerian Meysztowicz (1893–1982): The Vilnius Years
  • Dr Paweł Lesisz, Witold Pilecki Institute of Solidarity and Valor — A Topography Written Through Forefathers’ Eve: Sites of Memory Associated with Adam Mickiewicz in Vilnius, Based on Polish Guidebooks
  • Dr hab. Hubert Łaszkiewicz, University of Warsaw — Six Sisters from Vilnius: A Reminiscence

11:30–11:45 | Coffee Break

11:45–13:00 | Panel 6

Latvia and Estonia — Poles in the Baltic Region

Moderator: Prof. Jacek Reginia-Zacharski, University of Łódź

  • Dr Michał Laszczkowski — The Image of Polish Students in Dorpat and Riga in the Polish Press at the Turn of the 19th and 20th Centuries
  • Prof. Jarosław Durka, Kalisz University — Latvia as the Birthplace of Polish Soldiers Who Fought for Independence in 1918–1921 and Were Awarded the Virtuti Militari Order: A Prosopographical Study
  • Prof. Dorota Rembiszewska, Polish Academy of Sciences — Following in the Footsteps of Stefania Ulanowska in Contemporary Latgale
  • Dr hab. Adam Bobryk, Siedlce University — In Search of Community: Poles in the Estonian SSR in the Light of Publications in the Vilnius Press (1988–1990)
  • Dr Natalia Sindetskaja, Tallinn University — Polish Connections in the History of Estonian Manors

13:00–14:00 | Luncheon

14:00–14:15 | Presentation

Igor Bobrovsky, Association of Poles in Estonia — The History of Polish Diplomatic Missions in Estonia: Cooperation with the Polish Community Abroad.

14:15–16:45 | Guided Tour of Tartu: Polish Historical Traces

A guided tour of Tartu, including a visit to the Estonian National Museum

Guide: Marcin Raiman, University of Tartu

16:45–17:20 | Conference Summary and Closing Session

Moderator: Dr hab. Grzegorz Kozłowski

  • Prof. Anti Selart
  • Prof. Jan Malicki

Discussion

Announcement of the 2027 Conference

Transfer to the reception venue

Valitud filtritele vastavaid programmi punkte ei leitud.
  • 05.–06.11.2026
  • Lossi 25 (Tartu Ülikooli muuseumi valge saal) ja Lossi 3 (fuajee)
  • Varssavi Ülikooli Ida-Euroopa Uuringute Keskus, Tartu Ülikooli maailma keelte ja kultuuride instituut, Tartu Ülikooli ajaloo ja arheoloogia instituut, Tartu Ülikooli humanitaarteaduste ja kunstide valdkond
  • inglise keel, poola keel
Konverents
Lisateave
Marcin Robert Raiman
mag (poola filoloogia)
maailma keelte ja kultuuride instituut
slavistika osakond
poola keele ja kirjanduse külalislektor
Lossi 3–224